Enn af skólun

Jæja, nú hef ég opinberlega lokið öðru námskeiði þessarar misserisdeildar, og ég á lokaritgerð eftir í því síðara. Hinu lokna námskeiði lauk ég með meðaleinkunn upp á 9,5. Það námskeið fjallaði um tvítyngi, ögn almennt um máltöku og um máltöku 2. máls. Sjónarhornið var áhugavert, eins konar sambland generatífrar málfræði og félagstengdrar málfræði.

Þann tíma sem eftir lifir misserisdeildarinnar mun ég reyna að nýta til þess að skrifa sómasamlega ritgerð í hinu harðkjarna-generatífa námskeiði Hljóðfræðileg máltaka innan bestunarkenningarinnar. Merkingarfræðinámskeiðið innan bestunarkenningarinnar frá fyrri misserisdeild mun vonandi nýtast mér eitthvað, en það námskeið gekk að minnsta kosti mjög vel. Það verða samt átök að berja saman viðunandi lokaritgerð í þessu hljóðfræðinámskeiði.

Semsé: lítið um blogg á næstunni (vona ég).


Spurning: Hvað hét aftur þáttaröðin Keeping up appearances á íslensku? (sjá þátt á YouTube (1/3))

Kynning

8,0.

Framundan

Jæja, nú rétt í þessu kláraði ég lokaritgerð fyrir annað námskeiðanna sem ég sit þennan misserishelming. Ég sætti mig við sjöu. Annars finnst mér ég aldrei hafa verið jafn mikið úti á þekju í ritgerðarskrifum fyrr (ef undan er skilin (mislukkuð) tilraun mín í apríl til þess að skrifa lokaritgerð um andlagsstökk með naumhyggjustefnu Chomskys að vopni).

Nú á ég eftir að flytja fyrirlestur á mánudaginn þar sem ég kynni einhverja grein — sem ég á eftir að velja. Vonandi svo vel að ég fái sjöu. Fyrir það námskeið þarf ég svo líka að skrifa lokaritgerð um eitthvert mjög órætt efni, svo abstrakt að það er varla orðum að því komandi. Það snertir á einhvern hátt tungumál en ég er ekki viss nákvæmlega með hvaða hætti það er ... Skiladagur þeirrar lokaritgerðar ku víst 11. ágúst, en 6. júlí ef okkur liggur á að fá einkunn. Ekki nenni ég að sitja yfir þeim ósköpum í allt sumar, svo ég reyni að rumpa henni af sem fyrst.

Á morgun hef ég svo mælt mér mót við undarlega enska stelpu sem endilega vill fá að taka mig upp á band; hún á nefnilega að gera eitthvert verkefni um tungumál þar sem hrynjandin er alltaf á fyrsta atkvæði, eins og í íslensku. Ætli ég þurfi því ekki að bera fram orð á borð við alþjóðaatvinnumálastofnunin eins og ég hafi aldrei sagt annað, með áherslu á fyrsta atkvæði.

Æ, mikið vildi ég nú að ég mér yrði bara sett það verkefni fyrir að reyta arfa í Eilífðarbeðinu*. Nú er þetta komið gott af bókviti í sumar.

*) Eilífðarbeðið er feiknarlega langt beð við Engjaveg sem engum selfysskum unglingi gleymist.

Þéringar

Hér er þérað eins og í Þýskalandi, og á Íslandi „í gamla daga“. Þérunarformið er svolítið skrítið, einfaldlega: u. Óformlega fornafnið er hins vegar je, sem þó er eiginlega borið fram ju, þ.e. með schwa.

Þetta veldur mér verulegum vandræðum. Ekki nóg með að ég gleymi alltaf að þéra fólk, þá á ég bæði í vandræðum með að bera fram „u“ á hollensku, því að eiginlega er það eins og danskt „y“, og ég á líka í vandræðum með „e“ sem borið er fram með schwa-i, þ.e.a.s. næstum því eins og íslenskt „u“. Ég þarf semsé að segja danskt „u“ til að vera kurteis en íslenskt „u“ til að vera ókurteis ...!

Það er ruglingslegra en það hljómar.

Gjörið svo vel við fólk sér eldra og æðra er: alstublieft.
Gjörðu svo vel við jafnaldra og yngra fólk er: alsjeblieft.

Eini framburðarmunurinn á þessu hjá mér er T andspænis J, og mér gleymist mjög gjarnan að segja T/J, svo útkoman verður alsublieft, sem Hollendingar túlka sem ókurteisa formið.

Strætisvagnstjóri reiddist mér áðan fyrir þessi mistök og ruddi sármóðgaður út úr sér: U!!! Ég kvaðst ekki vera mjög sleipur í hollensku og var guðslifandifeginn að hann skyldi ekki stimpla fleiri punkta á vagnkortið mitt mér til refsingar.

Þetta er ekki í fyrsta sinn. Hér eftir þéra ég bara, sama hver á í hlut.

Framburður á R-i

Hvernig R er borið fram skiptir mjög miklu máli á Íslandi, eins og von er. Hérna í Hollandi er hins vegar mjög algengt að fólk skrolli og eru af því að minnsta kosti tvær tegundir. Enn verri eru þó færeysk-amerískt-hljómandi R-in (Gooise R heitir það hér) sem heyrast nær undantekningalaust í sjónvarpi og í Utrecht heyri ég það oft; þetta er stundum nefnt fjölmiðla- og menntasnobbs-R. Á svæðum nær Belgíu hef ég þó heyrt góð íslensk R. (Ég deili því hikstalaust með Hollendingum hvað Íslendingum finnst um rangan framburð á R-i og hvaða ráðum beitt er til þess að leiðrétta svona mállýti.) -- Sjá nánar um dreifingu R-a á Víkípedíu.


Hollensk R: hljóðdæmi

#1 Rúllandi R
#2 Gormælt R
#3 Hræðilegt R (Gooise R, leiðinlega stutt dæmi)


#4 Öll þrjú hollensku R-in lesin í einu (#3 hér að ofan var tekið úr þessu broti).

Hér er súlurit sem sýnir notkun Gooise R-s í fjölmiðlum (og fer þessi framburður víst eins og eldur í sinu um framburð barna) -- sjá einnig hér:



Jæja. Staðlarnir eru mismunandi. Hér finnst sumum fínt að nota þetta ömurlega færeysk-ameríska R, í Noregi er fínt að skrolla og ég er ekki frá því að þannig sé það líka í Þýskalandi. Að minnsta kosti hefur eitthvað hræðilegt komið fyrir tunguna í söngvara hljómsveitarinnar Rammstein, þvíað sá söng alltaf með fögru rúllandi R-i. Nú skrollar hann eins og hálfviti, eins og glöggt heyrist ef bornar eru saman fyrsta platan og sú síðasta:

#1 brot úr Rammstein af Herzeleid (1995) [mp3, 96KB]

#2 brot úr Rosenrot af Rosenrot (2005) [mp3, 104KB]

Heimur versnandi fer.

Enn af veðurfari

Svo eftir kvöldmat fyllti himininn skýja, með þrumum og eldingum svo villtum (þær sem næstar voru, aðeins í um 300 metra fjarlægð) að ég hefði aldrei hætt mér út í slíkt veður. Fleiri í Hollandi hefðu átt að fara að dæmi mínu því að tvö dauðsföll hér í landi eru rakin til þess að eldingu hafi lostið niður í fólk. Svona skiptist á ofsafengið gott veður og grenjandi rigning með þrumum og eldingum. Þetta verður víst litlu skárra í dag, en hitinn er mér meira að skapi, 18°C.

Svo hefur mér tekist að ná mér í kvefpest sem hefur gengið um í húsinu, heldur svæsna, svo ég fer ekkert út í bráð. Sötra nú piparte í tíma og ótíma til þess að liðka kverkarnar og fjárfesti reyndar líka í öflugu „hóstameðali“, þýsk-ættuðu.

Jæja.

Af einkunnum, veðurfari og bílaumferð

Í dag er 30°C hiti. Mesti hiti sem ég hafði upplifað var einn fáránlegan dag á Selfossi, 27°C. Loftið er svo rakt hérna. Þegar það er kalt er einhvern veginn kaldara en heima --- út af rakanum --- og þegar það er heitt er ... óþægilega heitt. Heitt. Rakt. Sveitt. Skást finnst mér eiginlega að vera í lopapeysunni, klæða þetta veðurfar hreinlega af mér. Svo hins vegar ef maður fer inn í verslun er hitastigið þar 12°C gráður, svo það liggur við að sultardropana frysti á nefbroddinum.

Þetta var af veðurfari, ég held mig greinilega ekki í efnisröð miðað við titilinn.

Næst einkunnir. Ég varð hundfúll föstudaginn var þegar kennarinn í hljóðfræðimáltökubestunarkenningarnámskeiðinu gaf okkur einkunnir fyrir kynningar á greinum þann sama dag. Hann var brosandi út í eitt allan tímann og gerði ekkert nema góðar athugasemdir við fyrirlestrana. Hæsta einkunn sem hann gaf var hins vegar átta. Allir hinir fengu sjö. ... Ég skil ekki hvernig allir hinir geta fengið sjö, og af hverju þessi frábæri fyrirlestur sem kennarinn lofaði fram og aftur skuli bara fá átta. Eftir tímann spurði ég hina nemendurna hvort ég hefði eitthvað misskilið þessa einkunnagjöf, fengu kannski allir bara átta? Neinei, þeir voru bara hæstánægðir með sínar sjöur, og nemandinn með áttuna í skýjunum. Þau sáu svipinn á mér og sögðu: „Sjö er góð einkunn.“ Ég hvái, og segist aldrei nokkurn tíma hafa fengið sjö á mínum skólaferli (a.m.k. ekki í háskóla) og að mér finnist það nú bara asskoti lágt, svona án rökstuðnings fyrir því að 30% hafi verið slæm. „Það er almennt ekkert gefið hærra en átta.“ Ég verð því bara að sætta mig við mína sjöu.

Og kannski er það bara það: á Íslandi eru nemendur lofaðir ef þeir gera bara það sem þeir eiga að gera og verðlaunaðir með háum einkunnum. Til þess að fá svo háa einkunn hér þarf að gera eitthvað mjög framúrskarandi, en hvað það er hef ég ekki hugmynd um. Það finnst mér líka óþægilegt. Hvernig fæ ég átta fyrir næsta fyrirlestur ef ég sé ekkert að fyrirlestrinum mínum á föstudaginn var? Ég lagði mikla vinnu í hann, las greinar umfram þá sem ég kynnti, benti á lesefni sem gæti gert sumt skýrara sem greinin fjallaði um á svolítið abstrakt máta, OG: hélt mig við uppgefin tímamörk (sem ég var einn um að gera). Sá með áttuna hafði skilað inn fyrirlestri sem ekki með nokkru móti væri hægt að kynna á tuttugu mínútum, enda las hann ekki nema 1/3 af honum og fór samt yfir tímamörk. Kannski það sé ráðið. Hitt er svo annað mál, að ég hef ekkert við einkunnir núna að gera --- ég fæ bara einingar frá Erasmus. En á BA-stiginu hér skiptir máli að fá áttur þvíað sé meðaleinkunn lægri en átta fá nemendur einfaldlega ekki að fara í [rannsókna]master*. Punktur. (Þeim er hins vegar hleypt inn í [venjulegan eins árs] master, sem [leggur minni áherslu á fræðilegheit]*, enda ... hvað á hálfviti erindi inn á fræðasviðið, má kannski spyrja sig.)

Nú, af bílaumferð er það að segja að ég ætlaði að fara að skrifa hvað Hollendingar væru æðislegir í umferðinni. Ég vil reyndar skrifa það:

Hollendingar eru framúrskarandi tillitssamir í umferðinni!

En. Auðvitað þurftu tveir ökumenn, kvenkyns, að ata þessa fögru ímynd skít með því að reyna eftir fremsta megni að aka yfir mig á gangbraut rétt áðan --- það hefur áreiðanlega verið vegna hitans, einhvers lags óráð. Þetta er semsé í fyrsta sinn sem ekki er stoppað fyrir mér á gangbraut. Hægri réttur hefur sömuleiðis alltaf verið virtur (og honum beitt) ef ég hef verið hjólandi, sem er alveg til fyrirmyndar. Ef maður er fótgandandi og akandi bílar þurfa að komast úr innkeyrslu með því að aka yfir gagnstétt bíða þeir undantekningarlaust eftir manni, sömuleiðis ef þeir eru á gangstéttinni að reyna að komast inn á akveg: þeir aka þá afturábak, víkja svo maður komist leiðar sinnar án þess að þurfa að stoppa. Heima hef ég meira að segja lent í því að bílar aki einfaldlega hugsunarlaust í veg fyrir mig þegar ég hef verið skokkandi, og stoppi á gangstéttinni og bíði. Skokkarinn þarf þá að bíða við bílinn, í útblástursstækjunni.

Hér er líka sá munur að almennt fellur fólk tvisvar til þrisvar á ökuprófi. Heima er nú venjan sú að fólk nái í fyrstu tilraun, en þá að minnsta kosti í annarri. Það er þá kannski enn einn anginn á þessu með einkunnirnar. Það er ekki nóg að geta, maður þarf að standa sig og það með stæl. Fyrir vikið eru aular ekki með bílpróf. Ég ætti kannski að fara að leita mér að vinnu fyrir aula?

*[] Orðalags- (og merkingar-)breytingar gerðar 11.06.07.

3. uppskrift: Lalagne

Lalagne er tilbrigði við lasagne.

Fylgið uppskrift nr. 2 af lasagne en sleppið ostinum í ostasósunni. Bætið ostinum öllum ofan á réttinn (150-200 grömmum) áður en hann fer í ofninn.

(Þið megið reyna að giska á hvernig þessi réttur varð til.)

2. uppskrift: Lasagne

Lasagne

Kjötið:
    — 1 laukur
    — 2 hvítlauksrif
    — 500 g hakk
    — 500 g tómatamauk (eða slatti af tómötum og tómatsósu)
    — 2 msk kjarrmenta („oregano“)
    — 1 tsk pipar
    — ogguoggulítið salt
    — 100 g ostur ofan á (í lokin)

... og svo þarf auðvitað lasagne-plötur.

Ostasósan:
    — 40 g smjör
    — 40 g hveiti (meira eftir þörfum til þykkingar)
    — 0,9 l mjólk
    — 100 g ostur
    — 1 msk hrein kjarrmenta („oregano“)
    — 1 msk blóðberg eða hreint timían
    — oggulítill pipar

Aðfarir við kjöt (fylgið næsta lið samtímis):
    — Skerið laukinn og hvítlaukinn smátt og steikið svolítið í pönnu í lítilli olíu.
    — Bætið hakkinu saman við, steikið í nokkrar mínútur og lækkið svo undir.
    — Hellið tómatamaukinu yfir kjötið og kryddið með kjarrmentu, pipari og salti.
    — Nú er ostasósan líka að verða tilbúin.

Aðfarir við ostasósuna:
    — Bræðið smjörið í potti og hrærið hveitinu varlega saman við (þannig að klepri).
    — Hellið mjólkinni mjög varlega saman við í nokkrum þrepum og hrærið  v e l  á milli.
    — Bætið ostinum saman við.
    — Lækkið undir en haldið áfram að hræra af dugnaði.
    — Kryddið með kjarrmentu, blóðbergi/timíani og pipari.

Aðfarir við form:
    — Smyrjið stórt form og dreifið svolítlu af hakkinu á botninn.
    — Þekjið með lasagne-plötum og hellið ostasósunni yfir.
    — Dreifið hakkinu yfir og leggið lasagne-plötur ofan á.
    — Endurtakið þar til hakkið og sósan klárast.
    — Síðast er aðeins lasagne-lag, sósa og ostur ofan á.

Setjið í heitan ofn (200°C) og hitið í miðjum ofni í 30 mínútur. Umfram svartur pipar eftir smekk.

Allt með felldu

Þar sem fréttir héðan virðast berast nokkuð vel milli landa vil ég bara segja að ég er við bestu heilsu, kl. átta að íslenskum tíma (tíu að hollenskum), laugardagskvöld 2. júní 2007. Hér í byggingunni, ekki þó á minni hæð, var sennilega framið ... ja, ódæði, með mjög vondum afleiðingum. Ég hef engar opinberar fréttir heyrt af þessu. En sem sagt: allt gott hér.